Strona główna » Niemieckie przepisy » Instrukcja dla niemieckich pracodawców
 
 
Praca sezonowa
Niemcy
Na zbiory do Niemiec
Włochy
Francja
Austria
Holandia
Hiszpania
Skandynawia
Kraje pozostałe
Europa

Uwaga! Wszystkie teksty
pochodzą z dwutygodnika:
"Praca i Nauka za granicą".
Oszukany, oszukana
Jest to tłumaczenie obszernych fragmentów instrukcji wydanej przez Związkowy Urząd Pracy w Niemczech. Została ona przygotowana z myślą o pracodawcach, niemieckich bauerach, którzy zatrudniają zagranicznych pracowników sezonowych.
Stan prawny na dzień 1 styczeń 2006 rok.  

Bundesagentur für Arbeit
(Związkowy Urząd Pracy)


Instrukcja
dla pracodawców zatrudniających zagranicznych pracowników sezonowych
oraz dla pracodawców zatrudniających pracowników dla obsługi imprez objazdowych
(stan prawny – styczeń 2006 roku)

Główne zasady
          Zagraniczni pracownicy z krajów spoza Unii i z krajów, które wstąpiły do Unii 1 maja 2004 roku, mogą otrzymać zgodę na zatrudnienie jako pracownicy sezonowi lub pracownicy „objazdowi” pod następującymi warunkami:
praca sezonowa może być podejmowana maksymalnie na okres do 4 miesięcy (w roku kalendarzowym) i wyłącznie w rolnictwie oraz leśnictwie, w hotelach i pensjonatach, przy obróbce warzyw i owoców, w tartakach; zakłady mogą korzystać z pracy pracowników sezonowych maksymalnie przez okres do 8 miesięcy (w roku kalendarzowym), to ograniczenie nie dotyczy plantatorów zajmujących się produkcją owoców, warzyw, chmielu, tytoniu i winogron,
pracownicy „objazdowi” mogą podejmować pracę maksymalnie na okres 9 miesięcy (w roku kalendarzowym).
Podstawy prawne opisanych wyżej zasad znajdują się w następujących aktach prawnych: w Ustawie o Prawie Pobytu (Aufenthaltsgesetz),  Rozporządzeniu o Zasadach Zatrudniania (Beschäftigungsverordnung),  Ustawie o Prawach Socjalnych – Trzecia Księga (Sozialgesetzbuch – Drittes Buch), Rozporządzeniu o Ograniczeniach w Zatrudnianiu (Anwerbestoppausnahmeverordnung) oraz w Prawie Pracy (Arbeistgenehmigungsverodnung).
Zatrudnianie pracowników sezonowych i „objazdowych” odbywa się na podstawie ściśle określonych procedur wynikających z umów podpisanych przez Niemcy z:
państwami, członkami Unii (Polską, Słowenią, Węgrami, Czechami i Słowacją),
państwami trzecimi (Rumunią, Chorwacją oraz  Bułgarią).

Pozostałe założenia

          W urzędach pracy otrzymacie Państwo (chodzi o niemieckich pracodawców – przypis red.) druki zamówień/umów o pracy (Einstellungszusage/Arbeitsvertrag). Musicie w nich dokładnie określić ilu potrzebujecie pracowników, na jaki okres i z jakiego kraju. Jest też możliwe wskazanie konkretnych, znanych wam osób. Jeśli ktoś taki w danej chwili znajduje się w Niemczech, należy mu wyjaśnić, że musi wrócić do swojego kraju, bo tylko tam, we własnym urzędzie pracy będzie mógł odebrać wysłaną z Niemiec umowę o pracy.
          Pracownicy z krajów trzecich muszą dodatkowo wystąpić o niemiecką wizę, a po przyjeździe do Niemiec są zobowiązani zgłosić się do właściwego urzędu meldunkowego.
          Pracownicy z nowych krajów unijnych są zwolnieni z obowiązku posiadania wizy, ale oni również po przyjeździe muszą zgłosić się do urzędu w celu zameldowania pobytu. Przed podjęciem przez nich pracy należy odebrać we właściwym urzędzie pracy unijne zezwolenie na pracę (Arbeitserlaubnis-EU).
          A więc, jeśli wiecie kogo konkretnie chcecie zaprosić do pracy, należy wpisać odpowiednie dane na druku zamówienia/umowy. W przeciwnym razie, pracownicy ZAV (Zentralstelle für  Arbeitsvermittlung) chętnie wam pomogą i znajdą odpowiednie osoby. Bądźcie z nimi w stałym kontakcie telefonicznym. Zastrzegamy jednak, że ZAV polega tylko na danych podanych przez zainteresowanych i nie bierze na siebie odpowiedzialności, gdy okaże się, że osoba zaproszona do pracy nie jest wystarczająco sprawna fizycznie ani fachowo przygotowana do danej pracy.
          Prosimy brać pod uwagę, że od wypłynięcia wniosku do ZAV, do wydania zamówienia/umowy za granicą mija zwykle 6 tygodni. Wcześniej, miejscowe urzędy pracy potrzebują około 6 tygodni na sprawdzenie sytuacji na swoim rynku pracy  oraz na pobranie odpowiednich opłat. Zatem w sumie upływa 12 tygodni. Z takim wyprzedzeniem należy składać wnioski w swoich urzędach pracy.

Opłaty za pośrednictwo

          Pośredniczenie przy zatrudnianiu pracowników sezonowych i „objazdowych” jest płatne. Opłata za każdego pracownika  wynosi 60 euro. Uwaga: nie wolno tej opłaty potrącać z pensji pracownika.
Granice wieku i badania.
Osoba zaproszona do pracy nie może mieć mniej niż 18 lat. Góra granica wieku nie jest określona. Badania lekarskie zasadniczo nie są wymagane. Jeśli konieczne jest badanie np. w związku z pracą przy obróbce żywności, koszt tych badań ponosi pracodawca.

Zarobki i czas pracy

          Zagraniczni pracownicy nie mogą być w Niemczech wynagradzani gorzej niż pracownicy niemieccy zatrudnieni na podobnych stanowiskach pracy. Czas pracy regulowany jest przez ogólne przepisy określone w Rozporządzeniu o Czasie Pracy (Arbeitszeitgesetz). Przy ustalaniu wysokości zarobków należy stosować się do taryfy płacowej, a jeśli takowej nie ma, do stawek przyjętych zwyczajowo w danym regionie. W przypadku pracy na akord,  płaca przeciętnie wydajnego pracownika powinna być o 20% wyższa w porównaniu do płacy osób wynagradzanych według stawek godzinowych.
          Tygodniowy czas pracy pracowników sezonowych musi wynieść nie mniej niż 30 godzin przy średnio 6 godzinach pracy dziennie.

Ochrona ubezpieczeniowa

          Pracownicy sezonowi zasadniczo podlegają ubezpieczeniu w ramach niemieckiego systemu ubezpieczeniowego (chodzi tu o ubezpieczenie chorobowe, opiekuńcze, emerytalne, wypadkowe i na wypadek bezrobocia).
          W przypadku zatrudniania osób przez okres nie dłuższy niż dwa miesiące lub 50 dni roboczych w danym roku kalendarzowym (z uwzględnieniem okresów pracy we wszystkich krajach Unii), które nie są zawodowe czynne, możliwe jest opłacanie tylko ubezpieczenia wypadkowego. Jako osoby nieczynne zawodowo należy rozumieć  przede wszystkim uczniów, studentów, gospodynie domowe oraz samodzielne (Selbständigen).
(przypis red.: Ten zapis jest już częściowo nieaktualny. Od początku br. zwolnienie na okres 50 dni nie dotyczy już osób posiadających zarejestrowaną działalność, w tym ubezpieczonych w KRUS-ie. Dotyczy zaś, o czym u się tu nie wspomina, bezrobotnych oraz osób przebywających na bezpłatnym urlopie.)
          W celu stwierdzenia czy dany kandydat na pracownika jest wolny lub objęty obowiązkowymi ubezpieczeniami należy żądać wypełnienia przez niego odpowiedniego kwestionariusza, który jest dostępny w urzędach pracy, w jego miejscu zamieszkania.
          W każdym bądź razie, jeśli obowiązkowe ubezpieczenie nie jest konieczne,  pracodawca powinien wykupić na własny koszt dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne. W przeciwnym razie, w razie choroby pracownika, będzie musiał osobiście pokryć koszty leczenia.

Regulacje szczególne dla pracowników z nowych krajów Unii
          Pracownicy sezonowi podlegają ochronie ubezpieczeniowej zgodnie z prawem EWG (Nr. 1408/71). Wynika z niego, że każdy pracownik zasadniczo podlega przepisom ubezpieczeniowym tylko jednego kraju.  W konsekwencji, jeśli pracownik sezonowy wykonujący pracę w Niemczech, pozostaje jednocześnie zawodowo czynny w swoim kraju, to również jego działalność za granicą podlega przepisom prawnym kraju, w którym na stałe mieszka. Zatem w swoim kraju powinien być ubezpieczony i tamże należy odprowadzać za niego składki ubezpieczeniowe. W celu potwierdzenia obowiązku ubezpieczenia w kraju macierzystym pracownika, należy domagać się przedłożenia przez niego druku E 101. Tacy pracownicy powinni przywieźć ze sobą urzędowo potwierdzone prawo do opieki zdrowotnej, np. w postaci Europejskiej Karty Identyfikacyjnej Ubezpieczonego.

Znajomość języków
          Nie można wymagać od pracowników sezonowych i „objazdowych” , aby znali język niemiecki. Jednak urząd ZAV, pośrednicząc przy naborze pracowników, może brać pod uwagę stopień znajomości języka niemieckiego. Należy przy tym liczyć się z tym, że pracodawca, który zażyczy sobie odpowiedniej liczby osób mówiących po niemiecku, może dłużej niż inni czekać na realizację zlecenia.
          Przyjmujemy, że pracodawcy, którzy wysyłają zaproszenia imienne, wiedzą  jaki poziom znajomości języka i kwalifikacji prezentują zaproszeni. W przypadku, gdy pracodawca składa wniosek o zatrudnienie osób, których nie zna, urząd ZAV może przekazać tylko te dane, które udostępnili sami zainteresowani. Jeśli potem okaże się, że zaproszone osoby nie znają języka lub nie posiadają odpowiednich kwalifikacji, ZAV nie bierze za to odpowiedzialności.

Lokale mieszkalne
          Pracodawca jest zobowiązany zatroszczyć się o odpowiednie lokale mieszkalne dla zapraszanych pracowników sezonowych. Jeśli lokale te mają być odpłatne, cena musi być podana w umowie. Zabrania się lokowania pracowników w namiotach i przyczepach kempingowych. Wyjątkowo, pracownicy „objazdowi”, ze względu na charakter pracy, mogą mieszkać w przyczepach. Szczegółowy opis wymogów jakie powinien spełniać lokal przeznaczony dla pracowników sezonowych znajduje się w dalszej części instrukcji.
          Jeśli okaże się, że przygotowane lokale nie odpowiadają przyjętym normom, urząd ZAV nie przyjmie do realizacji zamówienia na pracowników.  Jeśli usterki lokalowe wyjdą na jaw, gdy pracownicy będą już na miejscu, a mimo wezwania pracodawca tych usterek niezwłocznie nie usunie, urząd może cofnąć ważność wydanych zezwoleń na pracę.

Zezwolenie na pracę – EU
          Po przyjeździe do Niemiec pracownicy sezonowi z nowych państw Unii potrzebują zezwolenie na pracę – EU. Jest ono wydawane na podstawie zatwierdzonych zamówień/umów o pracy. Zezwolenia – EU należy odebrać przed podjęciem pracy przez zaproszonych pracowników. Ważność tych zezwoleń zaczyna się w momencie przybycia pracowników do pracy.
          Należy wziąć pod uwagę, że w regionach gdzie zatrudnia się wielu pracowników sezonowych okres oczekiwania na wydanie zezwoleń – EU może się wydłużyć.

Sprawdzanie sytuacji na rynku pracy
          Pracownicy sezonowi mogą otrzymać zezwolenie na pracę pod warunkiem, że nie wywoła to negatywnych skutków na miejscowym rynku pracy ani dla danego regionu. Ponadto, pracownicy zagraniczni nie mogą być zatrudniani na gorszych warunkach niż obywatele Niemiec, pracujący na tych samych stanowiskach.
          Ministerstwo Pracy i Spraw Socjalnych zwraca uwagę na następujące, nowe uregulowania dotyczące zasad zatrudniania pracowników sezonowych w latach 2006  i 2007:
1)Każdy zakład może zatrudnić bez warunków wstępnych do 80% tej liczby zagranicznych pracowników sezonowych ilu miał w 2005 roku. Kolejni pracownicy będą mogli podjąć pracę  dopiero po upewnieniu się, że na ich miejsca pracy nie ma chętnych spośród ludności miejscowej. Jednak ogólna liczba zaproszonych pracowników nie może przekroczyć 90% w porównaniu do liczby zatrudnionych w 2005 roku.
2)W przypadku małych zakładów ogranicza się do czterech liczbę pracowników, których można zaprosić bez uprzedniego sprawdzenia sytuacji na lokalnym rynku pracy.
3)Jeśli zakład w międzyczasie zmienił właściciela obowiązują zasady jak w punkcie 1.
W przypadku pracowników „objazdowych” , zawsze należy sprawdzać czy nie ma chętnych do danej pracy spośród ludności miejscowej. To sprawdzanie może trwać około 4 tygodni.

Pracownicy sezonowi i „objazdowi”
          Urzędy pracy sprawdzają wstępnie czy dany pracodawca oferuje właściwe wynagrodzenie i pomieszczenia mieszkalne dla zapraszanych pracowników. Następnie przyjmuje wniosek do realizacji i przesyła dalej do ZAV. Stamtąd kierowane są zaproszenia do wskazanych osób lub, jeśli nikogo imiennie nie wskazano, do osób z listy oczekujących i spełniających kryteria. Przesłanie zaproszenia z ZAV do urzędów pracy w innych krajach trwa od 3 do 5 dni.
          Można umówić się z zapraszanym pracownikiem na konkretny dzień przyjazdu. Z chwilą podpisania przez pracownika zamówienia/umowy staje się ona z mocy prawa umową o pracy, która obowiązuje każdą ze stron.  Zasady przyjazdu pracownika opisane są szczegółowo  w dalszej części tej instrukcji.

Zwrot umów
          Dopuszcza się wycofanie zamówienia na pracowników sezonowych w okresie do 3 tygodni przed ustaloną datą podjęcia pracy. Muszą być ku temu ważne przyczyny. Jeśli zamówienie/umowa zostało już wysłane  za granicę, wysłana przez ZAV informacja o niekatualności danej umowy może nie dotrzeć na czas. Dlatego zalecamy pracodawcom, aby sami bezpośrednio informowali zainteresowanych o takich przypadkach.
Uwaga: Jeśli zaproszony pracownik mimo to pojawi się w miejscu pracy z podpisaną umową to jest ona ważna i nie można z niej się wycofać.

Wykluczone pośrednictwo osób trzecich
          Pośredniczeniem przy pozyskiwaniu pracowników sezonowych i „objazdowych” mogą zajmować się wyłącznie państwowe urzędy pracy. Dotyczy to zarówno Niemiec, jak krajów skąd przyjeżdżają pracownicy sezonowi. W przypadku, gdy  pracownik sezonowy został pozyskany przez prywatnego pośrednika, taka osoba nie uzyska niezbędnego do podjęcia pracy w Niemczech zezwolenia – EU.

Po przyjeździe
          Po przyjeździe pracownika sezonowego do Niemiec, pracodawca powinien podjąć następujące kroki:
zameldować go w odpowiednim urzędzie meldunkowym,
odebrać w urzędzie pracy zezwolenie - EU (dotyczy tylko obywateli z nowych państw Unii),
zgłosić w urzędzie skarbowym (Finanzamt) nowego pracownika; podać jako osobę z ograniczonym obowiązkiem podatkowym,
wystąpić do firmy ubezpieczeniowej o nadanie numeru i legitymacji ubezpieczeniowej (także, gdy dany pracownik jest zwolniony z obowiązkowych ubezpieczeń).

Po zakończeniu pracy
          Pracownicy sezonowi potrzebują zaświadczenia o ich zatrudnieniu za granicą, które mogliby okazywać w swoich urzędach. Takie zaświadczenie może wyglądać następująco:
Pracownik (nazwisko, imię, data urodzenia) był zatrudniony w moim zakładzie od... do...
Prosimy nie zapomnieć o dacie i podpisie oraz firmowej pieczątce.  

Wskazówki na temat wypełniania druków zamównie/umowa:
- w miejscu gdzie podaje się dane pracodawcy nie wolno wstawiać pieczątki,
- jeśli to możliwe wszystkie dane wpisywać maszyną do pisania,
- przy wypisywaniu ręcznym używać tylko dużych, drukowanych liter, każda w odrębnej kratce,
- pracodawca wypełnia wszystkie pola zaznaczone na pomarańczowo; pola zaznaczone na żółto i biało należy zostawić do wypełnienia przez urząd pracy,
- przy zamówieniu imiennym należy podać datę urodzenia oraz dokładny adres łącznie z kodem pocztowym,
- na jednym formularzu można podać dwa terminy pracy, pod warunkiem, że krótszy okres nie jest dłuższy niż jeden miesiąc,
- jeśli trudno określić dokładną datę rozpoczęcia pracy (np. ze względu na pogodę) można w zamówieniu dodatkowo wpisać: od dnia przyjazdu, na wezwanie. Można też określić, że umowa ważna jest np. na okres dwóch miesięcy lub 10 tygodni.
- duplikat  zamówienia pozostaje u pracodawcy.

Kto to są pracownicy „objazdowi”?
          Chodzi tu o osoby zatrudniane na jarmarkach, w wesołych miasteczkach, na festynach, w cyrkach, i podczas innych, okazjonalnie organizowanych, tymczasowych imprezach publicznych. W ich przypadku czas pracy może wynieść do 9 miesięcy w roku kalendarzowym.

Wskazówki na temat norm lokalowych:
- wysokość pomieszczeń musi wynosić co najmniej 2,30 m,
- na podłogach musi być położony ciepły materiał izolacyjny,
- ściany i dachy muszą być odporne na pogodę,
- drzwi wejściowe muszą być szczelne i dać się zamykać,
- okna muszą dać się otwierać, aby możliwa była wentylacja pomieszczenia,
- jeśli lokal użytkowany jest w okresie od 1 października do 30 marca, dany lokal musi być ogrzewany,
- na pokój nie może przypadać więcej niż 6 osób,
- na każdą osobę w pokoju musi przypadać nie mniej niż 6 m kw.,
- muszą być osobne pokoje dla mężczyzn i kobiet,
- na każdą osobę musi przypadać osobne łóżko; dopuszcza się łóżka piętrowe, ale maksymalnie po dwa, jedno nad drugim,
- na wyposażeniu każdego łóżka powinny być: materac, poduszka, pościel oraz dostateczna liczba koców,
- każdy nowy pracownik ma prawo do nowej, czystej pościeli,
- każdy lokator powinien mieć możliwość korzystania z szafy, krzesła i stołu,
- jedna toaleta musi przypadać na nie więcej niż 8 osób,
- na każde 10 osób musi przypadać przynajmniej jeden prysznic z ciepłą wodą,
jeśli pracownicy nie korzystają ze stołówki, na każdych dwóch mieszkańców powinna przydać jedna kuchenka (gazowa lub elektryczna), postawiona w oddzielnym, kuchennym pomieszczeniu,


 

Porady prawne
Niemiecki paszport
Adwokaci polskojęzyczni w Niemczech
Niemieckie przepisy
Sonda
Czy uważasz, że Polska powinna znieść wszelkie ograniczenia przy zatrudnianiu Ukrainców?